قرارداد دائمی چیست؟ #
قرارداد دائمی (Perpetual Futures) نوعی ابزار مشتقه است که به معاملهگر امکان میدهد بدون نیاز به تحویل واقعی دارایی پایه، روی قیمت آن معامله انجام دهند — و برخلاف قراردادهای آتی استاندارد، هیچ تاریخ سررسیدی ندارد.
قراردادهای دائمی بیشترین کاربرد را در بازار ارزهای دیجیتال دارند و یکی از پرکاربردترین ابزارها هم برای نوسان گیری روی قیمت نقدی و هم برای پوشش ریسک محسوب میشوند.
تفاوت قرارداد دائمی با قرارداد آتی استاندارد #
یک قرارداد آتی استاندارد تاریخ سررسید مشخصی دارد. با رسیدن آن تاریخ، قرارداد تسویه میشود؛ یا از طریق تحویل فیزیکی دارایی یا تسویه نقدی. قرارداد دائمی این تاریخ سررسید را کاملاً حذف میکند. معاملهگر میتواند تا زمانی که سرمایه لازم را داشته باشد، پوزیشن خود را بدون محدودیت زمانی باز نگه دارد. این ویژگی باعث میشود قرارداد دائمی بیشتر شبیه یک پوزیشن پیوسته و دائمی رفتار کند تا یک قرارداد با سررسید مشخص.
چالشی که قراردادهای دائمی باید حل میکردند #
بدون تاریخ سررسید، این سؤال پیش میآید: چه چیزی باعث میشود قیمت قرارداد دائمی به قیمت دارایی پایه در بازار نقدی نزدیک بماند؟
در قرارداد آتی استاندارد، با نزدیک شدن به سررسید، قیمت بهطور طبیعی به قیمت نقدی همگرا میشود، چون قرارداد باید نهایتاً تسویه شود. قرارداد دائمی چنین رویداد تسویهای برای اجبار این همگرایی ندارد.
راهحل این مشکل، سازوکاری به نام نرخ فاندینگ (Funding Rate) است.
نرخ فاندینگ چیست؟ #
نرخ فاندینگ پرداختی دورهای است که مستقیماً بین معاملهگران دارای پوزیشن خرید (Long) و پوزیشن فروش (Short) رد و بدل میشود. این پرداخت کارمزدی نیست که به صرافی برود.
- وقتی قیمت قرارداد دائمی بالاتر از قیمت نقدی معامله شود، دارندگان پوزیشن خرید به دارندگان پوزیشن فروش پرداخت میکنند.
- وقتی قیمت قرارداد دائمی پایینتر از قیمت نقدی معامله شود، دارندگان پوزیشن فروش به دارندگان پوزیشن خرید پرداخت میکنند.
این پرداخت معمولاً هر ۸ ساعت یکبار انجام میشود، هرچند بازه دقیق آن به صرافی بستگی دارد.
نرخ فاندینگ چگونه قیمتها را همراستا نگه میدارد؟ #
نرخ فاندینگ یک انگیزه مالی ایجاد میکند که قیمت قرارداد را دوباره به سمت قیمت نقدی هدایت میکند.
اگر قیمت قرارداد دائمی بهطور قابلتوجهی بالاتر از قیمت نقدی برود، دارندگان پوزیشن خرید باید کارمزد فاندینگ به فروشندگان بپردازند. این موضوع نگهداری پوزیشن خرید را پرهزینهتر میکند، باز شدن پوزیشنهای خرید جدید را کاهش میدهد و برخی معاملهگران را به بستن پوزیشن یا باز کردن پوزیشن فروش ترغیب میکند — و این خودش قیمت را دوباره به سمت نقدی پایین میآورد.
همین سازوکار در جهت معکوس هم عمل میکند، وقتی قیمت قرارداد دائمی پایینتر از نقدی باشد.
ویژگیهای کلیدی قراردادهای دائمی #
- بدون تاریخ سررسید
- امکان نگهداری پوزیشن بدون محدودیت زمانی، مشروط به حفظ مارجین
- نزدیک ماندن قیمت به نقدی از طریق سازوکار نرخ فاندینگ
- معمولاً اهرم بالا ارائه میدهند
- برای هر دو پوزیشن خرید و فروش رایج است
- در صرافیهای ارز دیجیتال بسیار رایجاند؛ در بازارهای سنتی و تحتنظارت کمتر دیده میشوند
نکات عملی #
پرداختهای فاندینگ میتوانند تأثیر قابلتوجهی روی سودآوری یک پوزیشن داشته باشند، بهخصوص وقتی پوزیشن برای مدت طولانی باز نگه داشته شود. حتی یک پوزیشن که از نظر جهت قیمت درست پیشبینی شده، ممکن است در طول زمان بهخاطر تجمع پرداختهای فاندینگ منفی، ضرر بدهد.
به همین دلیل، معاملهگرانی که از قراردادهای دائمی برای پوزیشنهای بلندمدتتر استفاده میکنند، باید هزینه فاندینگ را هم در کنار حرکت قیمت دارایی پایه در نظر بگیرند.
جمعبندی #
قرارداد دائمی ابزاری مشتقه است که به معاملهگر اجازه میدهد پوزیشنی بدون تاریخ سررسید نگه دارد، در حالی که سازوکار نرخ فاندینگ قیمت آن را با بازار نقدی همراستا نگه میدارد. درک نحوه کارکرد نرخ فاندینگ — اینکه چه کسی، به چه کسی، و چه زمانی پرداخت میکند — پیش از استفاده از قراردادهای دائمی در هر استراتژی معاملاتی ضروری است.
خلاصه #
قرارداد دائمی هیچ تاریخ سررسیدی ندارد و برای همراستا نگهداشتن قیمتش با بازار نقدی، به یک نرخ فاندینگ دورهای بین معاملهگران خرید و فروش متکی است.