یکی از مهمترین سؤالهایی که هر معاملهگر باید پاسخ آن را بداند این است که چرا قیمت یک دارایی بالا یا پایین میرود؟
پاسخ کوتاه این است: قیمتها بر اثر عرضه و تقاضا تغییر میکنند.
هر زمان که افراد بیشتری تمایل به خرید یک دارایی داشته باشند، تقاضا افزایش پیدا میکند و قیمت تمایل به رشد دارد و برعکس زمانی که تعداد فروشندگان بیشتر شود، عرضه افزایش مییابد و قیمت معمولاً کاهش پیدا میکند.
البته در عمل، قیمت تنها به تعداد خریداران و فروشندگان بستگی ندارد، بلکه به تعداد سفارشهایی بستگی دارد که آنها در بازار ثبت میکنند و اصطلاحا حجم معامله نامیده می شود.
سفارشها چگونه انجام میشوند؟ #
فرض کنید قیمت فعلی یک دارایی 100 دلار است.
در این قیمت، تعدادی از معاملهگران سفارش خرید ثبت کردهاند و تعدادی دیگر نیز سفارش فروش.
هر زمان که یک سفارش خرید و یک سفارش فروش روی یک قیمت مشترک قرار بگیرند، معامله انجام میشود. به این فرایند تطبیق سفارشها (Order Matching) یا به اصطلاح پر شدن سفارش (Order Fill) گفته میشود.
تا زمانی که در یک قیمت هم سفارش خرید و هم سفارش فروش وجود داشته باشد، معاملات در همان قیمت انجام میشوند.
چه زمانی قیمت تغییر میکند؟ #
قیمت زمانی تغییر میکند که سفارشهای یکی از دو طرف زودتر تمام شوند.
برای مثال، فرض کنید در قیمت 100 دلار، 50 سفارش خرید و 60 سفارش فروش وجود داشته باشد.
ابتدا 50 سفارش خرید با 50 سفارش فروش تطبیق داده میشوند و معاملات در همان قیمت انجام میشوند.
اما هنوز 10 سفارش فروش باقی مانده است، در حالی که دیگر خریداری در قیمت 100 دلار وجود ندارد.
در نتیجه فروشندگان برای پیدا کردن خریدار، به نزدیکترین قیمتی که هنوز سفارش خرید در آن وجود دارد مراجعه میکنند؛ فرض کنید این قیمت 99 دلار باشد.
به محض اینکه اولین معامله در قیمت 99 دلار انجام شود، قیمت بازار از 100 دلار به 99 دلار تغییر میکند.
به همین دلیل گفته میشود فشار فروش باعث کاهش قیمت شده است.
از دیدگاه دیگری نیز میتوان این اتفاق را توضیح داد. زمانی که تعداد سفارشهای فروش بیشتر از سفارشهای خرید باشد، عرضه از تقاضا پیشی میگیرد و فروشندگان برای پیدا کردن خریدار حاضر میشوند دارایی خود را با قیمت پایینتری بفروشند. در نتیجه، قیمت کاهش پیدا میکند.
اگر خریداران بیشتر باشند چه اتفاقی میافتد؟ #
حالا فرض کنید شرایط برعکس باشد.
در قیمت 100 دلار، سفارشهای خرید بیشتر از سفارشهای فروش هستند.
ابتدا تمام سفارشهای فروش موجود با سفارشهای خرید تطبیق داده میشوند.
اما هنوز تعدادی سفارش خرید باقی مانده است و دیگر فروشندهای در قیمت 100 دلار وجود ندارد.
در این حالت، خریداران برای پیدا کردن فروشنده به نزدیکترین قیمتی که هنوز سفارش فروش در آن ثبت شده است مراجعه میکنند؛ فرض کنید این قیمت 101 دلار باشد.
به محض اینکه اولین معامله در قیمت 101 دلار انجام شود، قیمت بازار از 100 دلار به 101 دلار افزایش پیدا میکند.
در این شرایط گفته میشود فشار خرید باعث افزایش قیمت شده است.
از نگاه عرضه و تقاضا نیز میتوان گفت زمانی که تعداد خریداران بیشتر از فروشندگان باشد، تقاضا از عرضه پیشی میگیرد. در نتیجه، خریداران حاضر میشوند قیمت بالاتری پرداخت کنند تا بتوانند دارایی مورد نظر خود را خریداری کنند و همین موضوع باعث افزایش قیمت میشود.
همین منطق در علم اقتصاد با مفاهیم فراوانی (Abundance) و کمیابی (Scarcity) نیز توضیح داده میشود. زمانی که مقدار عرضه یک کالا نسبت به تقاضا افزایش پیدا کند، گفته میشود آن کالا با فراوانی مواجه شده است. در این شرایط، فروشندگان برای فروش کالا ناچارند با قیمتهای پایینتری رقابت کنند و در نتیجه قیمت کاهش مییابد. برعکس، اگر عرضه نسبت به تقاضا کاهش پیدا کند، کالا کمیاب میشود و خریداران برای به دست آوردن آن حاضرند قیمتهای بالاتری پرداخت کنند، بنابراین قیمت افزایش مییابد. این مفهوم تنها به بازارهای مالی محدود نیست و یکی از پایهایترین اصول اقتصاد خرد به شمار میرود. برای مثال، اگر به دلیل شرایط نامساعد آبوهوایی برداشت یک محصول کشاورزی کاهش پیدا کند، عرضه آن در بازار کمتر میشود و قیمت آن در فروشگاهها و میوهفروشیها معمولاً افزایش مییابد. در مقابل، اگر برداشت محصول بسیار بیشتر از حد معمول باشد، عرضه افزایش پیدا میکند و به دلیل فراوانی کالا، قیمت آن معمولاً کاهش مییابد. بازارهای مالی نیز دقیقاً بر اساس همین منطق عمل میکنند؛ با این تفاوت که به جای کالاهای فیزیکی، سفارشهای خرید و فروش داراییهای مالی با یکدیگر رقابت میکنند. قانون عرضه و تقاضا که در این بخش درباره بازارهای مالی مطرح شد، تقریباً در هر بازاری که خرید و فروش در آن انجام میشود نیز برقرار است و از نظر اهمیت در علم اقتصاد، میتوان آن را تا حدی با قانون جاذبه در علم فیزیک مقایسه کرد؛ زیرا بسیاری از پدیدههای اقتصادی بر پایه همین اصل شکل میگیرند. البته در برخی شرایط، مانند قیمتگذاری دستوری، انحصار یا اطلاعات نامتقارن، عملکرد طبیعی بازار میتواند دچار اختلال شود و قیمتها لزوماً تنها بر اساس عرضه و تقاضای آزاد تعیین نشوند.
چرا قیمت همیشه در حال تغییر است؟ #
در بازارهای مالی، سفارشهای خرید و فروش به طور مداوم توسط میلیونها معاملهگر ثبت، ویرایش یا لغو میشوند. به همین دلیل، تعادل بین عرضه و تقاضا دائماً تغییر میکند و قیمت نیز به دنبال این تغییرات، به صورت پیوسته بالا و پایین میرود. به بیان ساده، هر حرکت قیمت نتیجه ورود سفارشهای جدید و انجام معاملات میان خریداران و فروشندگان است.
جمعبندی #
قیمت داراییها در بازارهای مالی بر اساس عرضه و تقاضا تعیین میشود. هر زمان که سفارشهای خرید و فروش در یک قیمت با یکدیگر تطبیق پیدا کنند، معامله انجام میشود و اگر سفارشهای یکی از دو طرف زودتر به پایان برسند، قیمت برای پیدا کردن سفارشهای جدید به سطح بعدی حرکت میکند. به همین دلیل، برتری خریداران معمولاً باعث افزایش قیمت و برتری فروشندگان معمولاً باعث کاهش قیمت میشود.
خلاصه #
قیمتها در بازارهای مالی نتیجه تطبیق مداوم سفارشهای خرید و فروش هستند و هر تغییری در تعادل میان عرضه و تقاضا میتواند باعث حرکت قیمت شود.